Gidsen, uitleg en checklists over digitale hulpmiddelen in de hulpverlening. Vooral voor hulpverleners en organisaties.
Zoeken werkt alleen met JavaScript. De knoppen hieronder werken wel: ze brengen je naar de stukken van die soort of dat onderwerp.
26 stukken in de kennisbank
Probeer een ander woord, of kies Alles bij soort en onderwerp.
Stap voor stap iets doen.
Beeldbellen kan een gesprek makkelijker maken: je cliënt hoeft niet te reizen en een naaste of tolk kan meedoen. Het past niet bij elke vraag of elke thuissituatie. Beslis het samen, oefen vooraf, gebruik het programma dat je organisatie heeft gekozen en spreek af wat je doet als de verbinding wegvalt.
Een nieuw digitaal hulpmiddel werkt pas als je team het echt gebruikt. Begin bij het probleem dat je wilt oplossen, probeer het eerst klein uit en betrek cliënten en alle collega's. Kijk daarna samen wat het oplevert, en beslis dan pas of je doorgaat.
Een goed digitaal hulpmiddel past bij de vraag van je cliënt en bij wat die kan. Begin daarom bij het doel, niet bij de app. Kijk daarna naar privacy, toegankelijkheid, kosten en bewijs, en beslis samen met je cliënt.
In een toegankelijkheidsverklaring vertel je hoe goed je website of app werkt voor mensen met een beperking, wat nog niet goed gaat en wanneer je dat oplost. Overheidsorganisaties moeten er een publiceren, net als veel bedrijven die online iets verkopen. Voor andere organisaties is het een eerlijke en nuttige gewoonte.
Met plaatjes, een afspraakkaart, een dagplanning of een stappenkaart maak je zichtbaar wat je anders alleen vertelt. Dat helpt mensen die moeite hebben met lezen, met een licht verstandelijke beperking of met autisme, en iedereen die onder stress staat. Je kiest één doel per kaart, maakt hem samen met je cliënt en checkt of hij klopt.
Een toegankelijke website kan iedereen gebruiken, ook mensen die slecht zien, geen muis gebruiken of moeite hebben met lezen. Je begint met een overzicht en een eerste eigen controle. Daarna laat je testen, maak je afspraken met je webbouwer en leveranciers, en houd je het elk jaar bij.
Psycho-educatie is uitleg over wat er speelt, zodat je cliënt snapt waar problemen vandaan komen en wat helpt. Die uitleg blijft beter hangen als je cliënt zelf iets doet: tekenen, kaartjes kiezen, een beeld bedenken. Houd de inhoud bij betrouwbare bronnen en de behandelaar, en check samen of het is overgekomen.
Een digitaal hulpmiddel werkt beter als je het maakt met de mensen die het gaan gebruiken: cliënten, hulpverleners en de organisatie. Je begint bij de vraag, niet bij een app. Je maakt snel iets eenvoudigs om over te praten, leert ervan, en bouwt pas als het beeld klopt. Met een voorbeeld uit een wijkteam en antwoorden op vragen die vaak terugkomen.
Een tekst op taalniveau B1 is voor de meeste volwassenen goed te lezen. Je zet het belangrijkste bovenaan, kiest gewone woorden, schrijft korte, actieve zinnen en schrijft respectvol over mensen. Deze gids laat in tien stappen zien hoe dat werkt, met voorbeelden uit brieven en berichten aan cliënten.
Een brief, folder of pdf is toegankelijk als iedereen hem kan lezen: met een schermlezer, op een telefoon of met moeite met lezen. Het meeste regel je al in je tekstverwerker, met echte koppen, alt-teksten, genoeg contrast en duidelijke taal. Daarna controleer je het bestand, sla je het goed op als pdf en laat je het lezen door iemand voor wie het is.
Eén begrip, in gewone woorden.
Bedienbaar is het tweede principe van WCAG. Iedereen moet je website kunnen gebruiken, ook met alleen een toetsenbord, met spraak of met een trillende hand. Denk aan een zichtbare focus, genoeg tijd en knoppen die groot genoeg zijn. Met een voorbeeld van een cliënt die haar laptop met spraak bedient.
Begrijpelijk is het derde principe van WCAG. Bezoekers moeten snappen wat er staat en wat er gebeurt als ze iets doen. Denk aan een vaste plek voor hulp, formulieren met duidelijke uitleg en foutmeldingen die zeggen hoe je het oplost. Met een voorbeeld van een cliënt die vastloopt bij het inloggen.
Co-creatie betekent samen maken: je ontwikkelt iets met de mensen die het gaan gebruiken. Cliënten, ervaringsdeskundigen en hulpverleners denken dan niet alleen mee, ze bepalen ook mee. Wat je samen maakt, past beter bij hun leven en hun werk. Ook bij het invoeren helpt het.
De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) is de Europese wet die persoonsgegevens beschermt. Gegevens over iemands gezondheid krijgen extra bescherming. Hier lees je wat dat betekent in je dagelijkse werk: van mail en foto's tot apps en chatbots. Twijfel je? Vraag dan de functionaris gegevensbescherming van je organisatie.
Naar schatting 1,1 miljoen mensen in Nederland hebben een licht verstandelijke beperking (lvb). Internet kan hun eigen regie vergroten, maar veel digitale hulpmiddelen zijn te ingewikkeld. Een bruikbaar hulpmiddel is overzichtelijk, werkt met beeld, vraagt weinig stappen en heeft altijd een alternatief zonder scherm.
In Nederland hebben ongeveer 3 miljoen mensen van 16 tot en met 75 jaar moeite met lezen, schrijven en/of rekenen. Veel mensen schamen zich ervoor en houden het lang verborgen. Als hulpverlener kun je signalen opmerken, het rustig bespreken, je eigen uitleg aanpassen en je cliënt helpen een Taalhuis of cursus te vinden.
Robuust is het vierde principe van WCAG. Je website moet goed samenwerken met browsers, apparaten en hulptechnologie zoals een schermlezer. Dat lukt als knoppen en meldingen in de code zeggen wat ze zijn en wat ze doen. Met een voorbeeld van een wijkagenda en de vragen die je aan een leverancier stelt.
Waarneembaar is het eerste principe van WCAG. Alle informatie op je website moet bij iedereen aankomen, ook bij wie slecht ziet of hoort. Denk aan tekst bij afbeeldingen, ondertitels bij video's, genoeg contrast en tekst die je groter kunt maken. Met een voorbeeld uit een wijkteam en de fouten die vaak voorkomen.
Digitale inclusie betekent dat niemand buiten de boot valt nu steeds meer online gaat. Lang niet iedereen kan vanzelf meedoen. Als hulpverlener of organisatie kun je veel doen: ernaar vragen, goed doorverwijzen, een weg zonder scherm openhouden en je eigen hulpmiddelen samen met cliënten testen.
E-health is het gebruik van digitale informatie en communicatie om gezondheid en zorg te ondersteunen of te verbeteren. Denk aan een app die bijhoudt hoe je je voelt, of aan beeldbellen met je hulpverlener. Het gaat niet om de techniek zelf, maar om wat je ermee bereikt.
B1 is een van de zes taalniveaus uit het Europees Referentiekader voor de talen. Een tekst op B1 heeft gewone woorden en korte, actieve zinnen. De meeste volwassenen begrijpen zo’n tekst, maar voor mensen die moeite hebben met lezen is B1 vaak nog te moeilijk. Dan past A2 beter.
WCAG is de internationale standaard voor toegankelijke websites en apps. De eisen zijn verdeeld over drie niveaus: A, AA en AAA. Niveau AA is de gewone norm, en WCAG 2.2 is de nieuwste versie. Hier lees je hoe een eis in elkaar zit, wat voldoen precies betekent en wat de regels in Nederland vragen.
Zelfregie betekent dat je zelf richting geeft aan je leven, ook als je hulp nodig hebt. Het gaat om zelf beslissen, niet om alles zelf doen. Een digitaal hulpmiddel kan je cliënt meer regie geven, maar ook minder: het hangt af van wie kiest, wie meekijkt en wie kan stoppen.
Punten om af te vinken. Je kunt ze printen.
Loop deze punten langs voordat je een app gebruikt met een cliënt. Zo weet je welke gegevens de app vraagt, waar ze heen gaan en wat je organisatie moet regelen. Kun je een punt niet afvinken, of twijfel je? Vraag dan de functionaris gegevensbescherming van je organisatie.
Met deze 20 punten kijk je zelf hoe toegankelijk de website van je organisatie is. Voor de meeste punten heb je geen technische kennis nodig. Bij elk punt staat hoe je het test of een voorbeeld. De checklist vervangt geen volledig onderzoek, maar laat snel zien waar je moet beginnen.
Loop deze 20 punten na voordat je een brief, folder, webtekst of bericht naar cliënten stuurt. Bij elk punt staat een korte uitleg of een voorbeeld. Klopt een punt niet, dan zie je meteen wat je kunt doen.
Geen stukken met deze keuze.
Heb je een idee, een vraag uit de praktijk of wil je een hulpmiddel uitproberen met je team? We denken graag mee, zonder verplichtingen.
