Wat is taalniveau B1?

Wat is het

Het Europees Referentiekader voor de talen (ERK) beschrijft hoe goed iemand een taal beheerst. De Raad van Europa maakte het in 2001, en in 2020 verscheen een vernieuwde versie. Er zijn zes niveaus, van laag naar hoog:

• A1 en A2: basisgebruiker;
• B1 en B2: onafhankelijk gebruiker;
• C1 en C2: vaardig gebruiker.

Het ERK is oorspronkelijk bedoeld om te beschrijven hoe goed iemand een vreemde taal kent, maar de Rijksoverheid gebruikt het ook voor teksten. Een tekst op B1 betekent dan: iemand die het Nederlands op niveau B1 beheerst, begrijpt de tekst.

Wat iemand op elk niveau kan lezen, staat hieronder (vrij vertaald en ingekort):

Niveau	Wat iemand kan lezen
A1	Heel korte, eenvoudige teksten, zin voor zin: bekende namen, woorden en zinnetjes.
A2	Korte, eenvoudige teksten over bekende, concrete onderwerpen, met woorden die heel vaak voorkomen.
B1	Teksten met vooral veelvoorkomende woorden uit het dagelijks leven of het werk. Bijvoorbeeld een persoonlijke brief over wat iemand meemaakt, voelt of wil.
B2	Veel soorten teksten, grotendeels zelfstandig, zoals artikelen over actuele onderwerpen. Minder bekende uitdrukkingen kunnen lastig zijn.
C1	Lange, ingewikkelde teksten, ook buiten het eigen vak, als iemand moeilijke stukken nog eens kan lezen.
C2	Bijna alle teksten, ook abstracte en ingewikkelde.

Een tekst op B1 herken je aan:

• een duidelijke titel en tussenkoppen;
• een actieve schrijfstijl, met voorbeelden;
• gewone woorden die bijna iedereen kent;
• korte, duidelijke zinnen.

Moeilijk (C1)	Eenvoudig (B1)
betreffende	over
verstrekken	geven
relevant	belangrijk
prioriteit	voorrang

Voor mensen met Nederlands als moedertaal bestaan er andere niveaus, zoals 1F en 2F. Daarbij staat 1F naast A2, en 2F naast B1. Aan het eind van groep 8 moet een leerling minstens niveau 1F beheersen, en mensen die laaggeletterd zijn, zitten op niveau A2 of 1F.

Waarom het ertoe doet

Veel teksten van overheden en bedrijven zijn geschreven op niveau C1, en voor veel mensen is dat niet goed te begrijpen. Schrijf je op B1, dan is je taal voor ongeveer 80 procent van de volwassen lezers niet te moeilijk.

Ook lezers met een hogere opleiding lezen meestal liever B1, omdat het makkelijker en sneller gaat, zeker op een telefoon. Nieuwe teksten op Rijksoverheid.nl worden daarom op B1 geschreven, en waar het kan op A2.

Een cliënt die een tekst op B1 kan lezen, kan zelf nalezen wat er is afgesproken.

Voorbeeld: één bericht op drie niveaus

Een wijkteam heeft de loonstroken van een cliënt nodig. Hier is hetzelfde bericht op drie niveaus.

• C1: ‘Teneinde je aanvraag in behandeling te kunnen nemen, verzoeken we je de benodigde bewijsstukken betreffende je inkomsten uiterlijk 15 november te overleggen.’
• B1: ‘We hebben je loonstroken van de laatste 3 maanden nodig. Stuur ze voor 15 november. Dan kunnen we je aanvraag behandelen.’
• A2: ‘Stuur ons je loonstroken.
  Het gaat om de laatste 3 maanden.
  Stuur ze voor 15 november.
  Dan kijken we naar je aanvraag.’

Van C1 naar B1 verandert veel. Wat je cliënt moet doen, staat nu vooraan. ‘Bewijsstukken betreffende je inkomsten’ wordt ‘loonstroken’, en woorden als ‘teneinde’ en ‘overleggen’ zijn weg. Van B1 naar A2 worden de zinnen nog korter, en staat elke zin op een nieuwe regel.

De B1-versie past bij de meeste cliënten. Weet je dat iemand moeite heeft met lezen, kies dan de A2-versie. Loop die samen met je cliënt door, bijvoorbeeld met een foto van een loonstrook erbij. Hoe je zulke beelden kiest, lees je in Je cliënt visueel ondersteunen.

Let op

• Kies A2 als B1 te moeilijk is. Voor mensen die moeite hebben met lezen, is een brief of folder op B1 vaak nog te moeilijk, en past niveau A2 beter. Zet dan het belangrijkste bovenaan, herhaal wat belangrijk is, maak zinnen van hooguit 10 woorden en gebruik beeld. Lees meer over laaggeletterdheid herkennen en bespreken.
• Kijk ook naar opbouw, toon en vormgeving. Ook die bepalen of je tekst werkt. Laat je tekst daarom lezen door iemand voor wie hij bedoeld is.
• Beoordeel zelf wat een meetprogramma aangeeft. Er zijn programma’s die het taalniveau van een tekst meten, maar wat ze geven is een schatting. Een tekst kan op papier B1 zijn en toch niet werken, bijvoorbeeld omdat het belangrijkste onderaan staat.
• Kijk bij een website ook naar de eis over leesniveau. Die staat in de Web Content Accessibility Guidelines (WCAG), de internationale richtlijnen voor toegankelijke websites. Is een tekst moeilijker dan wat iemand na ongeveer negen jaar school kan lezen? Dan hoort er extra uitleg of een makkelijkere versie bij, zoals een samenvatting in eenvoudiger taal, plaatjes of symbolen, of een ingesproken versie. Die eis heet ‘3.1.5 Leesniveau’ en hoort bij het hoogste niveau, AAA, net als de eisen over moeilijke woorden (3.1.3 Ongebruikelijke woorden) en afkortingen (3.1.4 Afkortingen). Lees meer over begrijpelijke websites volgens WCAG.

Meer weten

• Schrijven op B1 voor je cliënten: in tien stappen, met voorbeelden.
• Checklist voor een tekst op B1: punten om je tekst na te lopen.
• Wat is WCAG?