In een toegankelijkheidsverklaring vertel je hoe goed je website of app werkt voor mensen met een beperking, wat nog niet goed gaat en wanneer je dat oplost. Overheidsorganisaties moeten er een publiceren, net als veel bedrijven die online iets verkopen. Andere organisaties kunnen er zelf voor kiezen. Deze gids zegt wat erin staat en hoe je hem maakt.
Een toegankelijkheidsverklaring is een pagina op je website. Daarin vertel je hoe goed je website of app werkt voor mensen met een beperking. Je schrijft op wat al goed gaat, wat nog niet, en wanneer je dat oplost. En je zegt hoe iemand contact opneemt als hij ergens vastloopt.
Een verklaring is geen keurmerk: er staat ook in wat nog niet werkt.
Deze gids gaat over de verklaring zelf. Hoe je je website toegankelijk maakt, lees je in Je website toegankelijk maken.
Bezoekers met een beperking lezen in de verklaring wat werkt en wat niet. Stel dat iemand werkt met een schermlezer, software die de pagina voorleest. Hij leest in de verklaring dat het aanmeldformulier nog niet goed werkt, en hoe hij zich op een andere manier kan aanmelden. Dan hoeft hij het formulier niet eerst zelf te proberen.
Voor je organisatie is het een manier om verantwoording af te leggen. Een overheidsorganisatie doet dat met haar verklaring aan toezichthouders, en ook aan de mensen die de website gebruiken.
Hieronder staat wat de regels zeggen. Twijfel je of een regel voor jouw organisatie geldt, vraag het dan na bij Digitoegankelijk (de website van de overheid over digitale toegankelijkheid), de ACM of een jurist.
Ook zonder verplichte verklaring geldt de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte. Daardoor moeten aanbieders van goederen en diensten hun aanbod geleidelijk toegankelijker maken, tenzij dat te zwaar voor ze is. Daarnaast mag iemand met een beperking om een redelijke aanpassing vragen, zodat hij je dienst toch kan gebruiken. Een verklaring laat zien hoe je met allebei omgaat.
Het model van de overheid en het advies van W3C lijken op elkaar. W3C is de organisatie achter WCAG, de internationale eisen voor toegankelijke websites. Deze onderdelen horen in een verklaring:
Bepaal waarvoor de verklaring geldt. Maak een lijstje van alles wat bij je website hoort: pagina’s, formulieren, pdf’s, video’s, een cliëntportaal. Webadressen die voor de bezoeker bij elkaar horen, zet je in één verklaring, en adressen die niets met elkaar te maken hebben, krijgen een eigen verklaring.
Doe eerst zelf een snelle controle. Loop de checklist toegankelijke website na. Probeer je belangrijkste taak, zoals aanmelden, met alleen het toetsenbord. De Toetsenbordtest helpt je daarbij. Check je kleuren met de Kleurenbril. Schrijf bij elk probleem op waar het zit, en wat een bezoeker dan niet kan.
Laat een volledig onderzoek doen als dat moet of kan. Een eigen controle vindt veel, maar niet alles. Voor overheidsorganisaties telt alleen een onderzoek volgens de methode WCAG-EM van W3C. Daarin zijn alle onderdelen en alle soorten inhoud onderzocht, ook pdf’s en pagina’s achter een inlog, en alle eisen op niveau A en AA van de WCAG-versie die voor de overheid geldt: 50 bij WCAG 2.1, 55 bij WCAG 2.2. Zo’n onderzoek is hooguit drie jaar geldig. Alleen de techniek onderzoeken, of alleen de inhoud, is dus niet genoeg. Ben je geen overheid? Dan is dit een goede maat om naar toe te werken.
Schrijf op wat werkt en wat niet, in gewone taal. Beschrijf wat een bezoeker merkt. “Het aanmeldformulier werkt niet met alleen het toetsenbord” zegt meer dan “succescriterium 2.1.1 wordt niet gehaald”, want technische en juridische taal is voor veel lezers verwarrend. Schrijf op B1, zie Schrijven op B1.
Zeg wat je gaat doen, wanneer, en wat er intussen kan. Noem een datum die je kunt waarmaken. Zeg ook wat iemand nu al kan doen: bellen, mailen of langskomen. Bijvoorbeeld: “De video over aanmelden heeft nog geen ondertiteling. Uiterlijk 1 februari 2027 staat die erbij. Tot die tijd staat de uitleg ook als tekst onder de video.”
Zet er het e-mailadres en telefoonnummer bij van een team dat echt reageert, en zeg binnen hoeveel werkdagen je antwoordt. Belt er iemand omdat iets niet werkt, regel het dan met die persoon via de telefoon, en zet de melding daarna in je plan.
Laat iemand met zeggenschap tekenen. Laat een directeur of manager de verklaring lezen en goedkeuren. Dan weet de organisatie wat ze belooft, en is er iemand die zorgt dat de verbeteringen er ook komen.
Publiceer de verklaring als gewone pagina. Zet een link in de voettekst, zodat hij op elke pagina te vinden is. Kies daarnaast een voorspelbaar adres, zoals jouwwebsite.nl/toegankelijkheid. Overheidsorganisaties maken de verklaring in de invulassistent op toegankelijkheidsverklaring.nl, en zetten daarna het toegankelijkheidslabel op hun website. Valt je dienst onder de regels voor bedrijven? Bied de tekst dan ook als geluidsfragment aan.
Houd hem bij. Werk de verklaring minstens één keer per jaar bij, en na elke grote verandering. Voor overheidsorganisaties met status A of B is dat jaarlijks verplicht, en moet er vooruitgang te zien zijn. Heeft een overheidsorganisatie nog geen volledig onderzoek, maar laat ze dat binnen zes maanden doen? Dan krijgt de verklaring status C, en die geldt maar zes maanden. Is er daarna nog geen onderzoek, dan wordt het automatisch status D, en voldoet de organisatie niet aan de wet.
Met Toegankelijkheidsverklaring maken zet je stap 4 en 5 op papier. Je vult de naam van je organisatie in, en vinkt aan wat je al hebt gedaan, uit twintig verbeteringen, zoals beschrijvingen bij afbeeldingen, duidelijke koppen, genoeg contrast en werken met alleen het toetsenbord. Je krijgt een pdf met twee lijsten: wat je al hebt gedaan, en waar je nog aan gaat werken.
Goed om te weten:
Welke versie van WCAG noem ik? Het is verstandig om nu al met WCAG 2.2 niveau AA te werken, want wat daaraan voldoet, voldoet ook aan 2.1. Laat je iets onderzoeken of bouwen, vraag dan om 2.2. Het onderzoek voor de overheid gaat nog over de 50 eisen van WCAG 2.1 niveau A en AA, tot de Europese Commissie de nieuwe versie van de norm EN 301 549 officieel aanwijst. Wanneer dat naar verwachting gebeurt, lees je in Wat is WCAG?
We hebben geen geld voor een onderzoek. Heeft een verklaring dan zin? Ja. Zeg eerlijk dat je zelf hebt gekeken, en wat je vond. Bezoekers weten dan waar ze aan toe zijn, en jij hebt een lijst om mee verder te gaan. Voor een overheidsorganisatie is het alleen een tussenstap, zie stap 8.
Generator
Zet op een rij wat je organisatie al heeft gedaan om de website toegankelijk te maken, en wat nog moet. Je krijgt een eenvoudige verklaring in gewone taal, als pdf. Voor overheden geldt een eigen, officieel model.
Websitetest
Test je eigen website met alleen het toetsenbord. Tien korte stappen, elk met de eis uit WCAG 2.2, laten zien wat werkt en wat niet, met een tip bij elk punt.
Kleurcheck
Zie ongeveer hoe iemand die kleurenblind is je kleuren of een plaatje ziet, en check of je tekst genoeg contrast heeft volgens WCAG.
Tekstcheck
Check of je tekst makkelijk te lezen is. Je ziet lange zinnen en moeilijke woorden, met een makkelijker woord ernaast.
Een toegankelijke website kan iedereen gebruiken, ook mensen die slecht zien, geen muis gebruiken of moeite hebben met lezen. Je begint met een overzicht en een eerste eigen controle. Daarna laat je testen, maak je afspraken met je webbouwer en leveranciers, en houd je het elk jaar bij.
Een brief, folder of pdf is toegankelijk als mensen hem ook kunnen lezen met een schermlezer, op een telefoon of als lezen moeite kost. Het meeste regel je al in je tekstverwerker, met echte koppen, alt-teksten, genoeg contrast en duidelijke taal. Daarna controleer je het bestand, sla je het goed op als pdf en laat je het lezen door iemand voor wie het is.
Bedienbaar is het tweede principe van WCAG. Iedereen moet je website kunnen gebruiken, ook met alleen een toetsenbord, met spraak of met een trillende hand. Daarvoor heb je onder meer een zichtbare focus nodig, genoeg tijd en knoppen die groot genoeg zijn.
Stuur ons een berichtje als je een idee hebt, iets mist of een hulpmiddel wilt uitproberen met je team. Vertel in een paar zinnen waar het om gaat. We lezen alles, en het verplicht je tot niets.
