Een toegankelijkheidsverklaring opstellen

Wat is het

Een toegankelijkheidsverklaring is een pagina op je website. Daarin vertel je hoe goed je website of app werkt voor mensen met een beperking. Je schrijft op wat al goed gaat, wat nog niet, en wanneer je dat oplost. En je zegt hoe iemand contact opneemt als hij ergens vastloopt.

Zo’n verklaring is geen keurmerk: er staat in hoe het er nu voor staat. Ook een verklaring die eerlijk zegt dat nog veel niet werkt, kan dus een goede verklaring zijn.

Deze gids gaat over de verklaring zelf. Hoe je je website toegankelijk maakt, lees je in Je website toegankelijk maken.

Waarom het ertoe doet

Voor bezoekers met een beperking is de verklaring een wegwijzer. Stel dat iemand werkt met een schermlezer, software die de pagina voorleest. Hij leest in de verklaring dat het aanmeldformulier nog niet goed werkt. En hij ziet meteen hoe hij zich op een andere manier kan aanmelden. Dat scheelt hem een middag vastlopen, en het gevoel dat het aan hem ligt.

Voor je organisatie is het een manier om verantwoording af te leggen. Digitoegankelijk is de website van de overheid over digitale toegankelijkheid. Daar staat dat een overheidsorganisatie met haar verklaring verantwoording aflegt aan toezichthouders, en ook aan de mensen die de website gebruiken.

Voor wie het verplicht is

Hieronder staat wat de regels zeggen. Dit is geen juridisch advies: twijfel je of een regel voor jouw organisatie geldt, vraag het dan na bij Digitoegankelijk, de ACM of een jurist.

• Overheidsorganisaties. Het Besluit digitale toegankelijkheid overheid verplicht hen om voor al hun websites en apps een verklaring te maken, volgens een vast model. Intranetten, extranetten en cloudapplicaties horen daar ook bij. De vorm van de verklaring is in 2018 vastgesteld door de Europese Commissie. Ook publiekrechtelijke instellingen vallen onder het besluit: organisaties met een taak van algemeen belang die vooral door de overheid worden betaald of bestuurd, of onder haar toezicht staan. Of je daarbij hoort, is volgens Digitoegankelijk lastig vast te stellen zonder een jurist.
• Bedrijven met bepaalde producten en diensten. Sinds 28 juni 2025 gelden Europese toegankelijkheidsregels, de European Accessibility Act. Die gaan onder meer over webwinkels, telefoon- en internetabonnementen, online bankieren, e-books en kaartjesautomaten in het openbaar vervoer. Verkoop je online iets aan consumenten, of bied je een dienst om te bellen, chatten of mailen? Dan moet je volgens de Autoriteit Consument & Markt (ACM) op je website of in je app een verklaring zetten. Daarin leg je uit hoe je dienst aan de regels voldoet. De verklaring moet makkelijk te vinden zijn en zelf toegankelijk zijn. Je moet hem ook mondeling aanbieden, bijvoorbeeld als geluidsfragment met de voorgelezen tekst. Heel kleine bedrijven hoeven hun diensten niet toegankelijk te maken: minder dan 10 mensen in dienst, en een jaaromzet van hooguit 2 miljoen euro.
• Zorg- en welzijnsorganisaties. Volgens Digitoegankelijk vallen zorgaanbieders niet onder het besluit voor de overheid, tenzij ze een publiekrechtelijke instelling zijn. Maatschappelijke organisaties vallen er ook niet onder, tenzij ze diensten verlenen in opdracht van een overheidsorganisatie. Werk je in opdracht van de gemeente? Zoek dan uit of dat voor jou geldt.

Ook zonder verplichte verklaring geldt de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte. Volgens het College voor de Rechten van de Mens moeten aanbieders van goederen en diensten hun aanbod geleidelijk toegankelijker maken, tenzij dat te zwaar voor ze is. Daarnaast mag iemand met een beperking om een redelijke aanpassing vragen, zodat hij je dienst toch kan gebruiken. Een verklaring laat zien hoe je met allebei omgaat.

Wat er in een verklaring staat

Het model van de overheid en het advies van W3C lijken op elkaar. W3C is de organisatie achter WCAG, de internationale eisen voor toegankelijke websites. Deze onderdelen horen in een verklaring:

1. Waar de verklaring over gaat. De naam en het webadres van de website of app. Hoort er meer bij, zoals een apart adres voor het aanmeldformulier of dezelfde app voor Android en iPhone? Noem dat dan ook.
2. Welke eisen je gebruikt. Bijvoorbeeld WCAG 2.2 niveau AA.
3. Hoe toegankelijk het is, en hoe je dat weet. Heb je een onderzoek laten doen? Link dan naar het rapport. Heb je alleen zelf gekeken? Zeg dat dan.
4. Wat nog niet werkt. In gewone woorden. W3C raadt aan om te schrijven dat “video’s geen ondertiteling hebben”, in plaats van het nummer van een eis te noemen.
5. Wat je gaat doen, en wanneer. Met een datum, en met een andere manier om het toch te regelen zolang het probleem er is.
6. Hoe iemand contact opneemt. Een e-mailadres of telefoonnummer, en hoe snel je reageert.
7. Hoe iemand een klacht indient. Een link naar je klachtenregeling.
8. Wie ervoor tekent, en wanneer. Bij de overheid tekent een bestuurder of manager de verklaring voor “gezien en akkoord”.

Zo doe je het

1. Bepaal waarvoor de verklaring geldt. Maak een lijstje van alles wat bij je website hoort: pagina’s, formulieren, pdf’s, video’s, een cliëntportaal. Digitoegankelijk raadt aan om webadressen die voor de bezoeker bij elkaar horen, in één verklaring te zetten. Adressen die niets met elkaar te maken hebben, krijgen een eigen verklaring.

2. Doe eerst zelf een snelle controle. Loop de checklist toegankelijke website na. Probeer je belangrijkste taak, zoals aanmelden, met alleen het toetsenbord. De Toetsenbordtest helpt je daarbij. Check je kleuren met de Contrastcheck. Schrijf bij elk probleem op waar het zit, en wat een bezoeker dan niet kan.

3. Laat een volledig onderzoek doen als dat moet of kan. Een eigen controle vindt veel, maar niet alles. Voor overheidsorganisaties telt alleen een onderzoek volgens de methode WCAG-EM van W3C. Daarin zijn alle onderdelen en alle soorten inhoud onderzocht, ook pdf’s en pagina’s achter een inlog. En alle eisen op niveau A en AA van de WCAG-versie die voor de overheid geldt: 50 bij WCAG 2.1, 55 bij WCAG 2.2. Zo’n onderzoek is hooguit drie jaar geldig. Alleen de techniek onderzoeken, of alleen de inhoud, is volgens Digitoegankelijk niet genoeg. Ben je geen overheid? Dan is dit een goede maat om naar toe te werken.

4. Schrijf op wat werkt en wat niet, in gewone taal. Beschrijf wat een bezoeker merkt. “Het aanmeldformulier werkt niet met alleen het toetsenbord” zegt meer dan “succescriterium 2.1.1 wordt niet gehaald”. W3C waarschuwt dat technische en juridische taal lezers vooral in verwarring brengt. Schrijf op B1, zie Schrijven op B1. De Taalcheck wijst lange zinnen en moeilijke woorden aan.

5. Zeg wat je gaat doen, wanneer, en wat er intussen kan. Noem een datum die je kunt waarmaken. Zeg ook wat iemand nu al kan doen: bellen, mailen of langskomen. Zet er het e-mailadres en telefoonnummer bij van een team dat echt reageert, en zeg binnen hoeveel werkdagen je antwoordt.

6. Laat iemand met zeggenschap tekenen. Laat een directeur of manager de verklaring lezen en goedkeuren. Dan weet de organisatie wat ze belooft, en is er iemand die zorgt dat de verbeteringen er ook komen.

7. Publiceer de verklaring als gewone pagina. Zet een link in de voettekst, zodat hij op elke pagina te vinden is. Digitoegankelijk raadt daarnaast een voorspelbaar adres aan, zoals jouwwebsite.nl/toegankelijkheid. Overheidsorganisaties maken de verklaring in de invulassistent op toegankelijkheidsverklaring.nl, en zetten daarna het toegankelijkheidslabel op hun website. Valt je dienst onder de regels voor bedrijven? Bied de tekst dan ook als geluidsfragment aan.

8. Houd hem bij. Werk de verklaring minstens één keer per jaar bij, en na elke grote verandering. Voor overheidsorganisaties met status A of B is dat jaarlijks verplicht, en moet er vooruitgang te zien zijn. Heeft een overheidsorganisatie nog geen volledig onderzoek, maar laat ze dat binnen zes maanden doen? Dan krijgt de verklaring status C. Die geldt maar zes maanden. Is er daarna nog geen onderzoek, dan wordt het automatisch status D, en voldoet de organisatie niet aan de wet.

Zo helpt Toegankelijkheidsverklaring maken

Met Toegankelijkheidsverklaring maken zet je stap 4 en 5 snel op papier. Je vult de naam van je organisatie in, en vinkt aan wat je al hebt gedaan, uit twintig verbeteringen. Denk aan beschrijvingen bij afbeeldingen, duidelijke koppen, genoeg contrast en werken met alleen het toetsenbord. Je krijgt een pdf met twee lijsten: wat je al hebt gedaan, en waar je nog aan gaat werken.

Goed om te weten:

• Het is een eenvoudige verklaring in gewone taal, niet de verklaring volgens het model van de overheid. Werk je voor een overheidsorganisatie? Gebruik dan de invulassistent van Digitoegankelijk.
• Contactgegevens, je klachtenregeling, datums en een link naar een onderzoek zet je er zelf bij.
• Zet de tekst uit de pdf ook als gewone pagina op je website. De pdf heeft geen tags: onzichtbare labels die een schermlezer vertellen wat een kop of een lijst is. Een schermlezer herkent de opbouw van de pdf dus niet.
• Vink alleen aan wat je echt hebt gedaan. Twijfel je, laat het dan open.

Zo ziet het eruit in de praktijk

Een stichting voor ambulante begeleiding heeft een website met een aanmeldformulier, vijf folders als pdf en een uitlegvideo. Ze valt niet onder de regels voor de overheid. Toch wil de teamleider een verklaring, want begeleiders merken dat cliënten vastlopen op de website.

Ze doet met een collega de snelle controle. Het aanmeldformulier werkt met het toetsenbord, maar een fout ingevuld veld krijgt alleen een rode rand, zonder uitleg. De video heeft geen ondertiteling. Drie van de vijf folders zijn scans: een schermlezer ziet daar alleen een plaatje, geen tekst. En de grijze tekst in de voettekst steekt te weinig af tegen de achtergrond.

Met Toegankelijkheidsverklaring maken vinkt ze aan wat al goed is: duidelijke koppen, labels bij de invulvelden, werken met het toetsenbord. De rest komt vanzelf bij wat nog moet. Daarna vult ze aan wat de pdf niet vraagt. Bij elk probleem schrijft ze wat een bezoeker merkt, wanneer het is opgelost en wat er intussen kan: “De video over aanmelden heeft nog geen ondertiteling. Uiterlijk 1 februari 2027 staat die erbij. Tot die tijd staat de uitleg ook als tekst onder de video.” Ook zet ze het telefoonnummer van het secretariaat erin, en een link naar de klachtenregeling.

De directeur leest de verklaring en tekent. Hij komt als pagina op de website, met een link in de voettekst, en over een jaar volgt de volgende versie. Dan wil de stichting ook naar een onderzoek van het aanmeldformulier kunnen linken.

Let op

• Beloof niet dat alles werkt. “Onze website is volledig toegankelijk” schrijf je alleen als een volledig onderzoek dat laat zien. Zonder onderzoek schrijf je: “We hebben zelf gekeken en dit gevonden.”
• Houd de verklaring waar. Klopt hij niet meer, dan rekent iemand op een alternatief dat er niet meer is. Zet de datum van de laatste controle erin.
• Kijk naar de reikwijdte van een rapport. Stuurt een leverancier een algemeen onderzoek van zijn systeem mee? Dan moet je volgens Digitoegankelijk uitleggen waarom dat ook voor jouw versie geldt. Heb je er je eigen logo en huisstijlkleuren in gezet, dan moet je die apart laten onderzoeken.
• Vergeet je documenten niet. Voor overheidsorganisaties moeten alle pdf’s en andere kantoorbestanden die na 23 september 2018 online zijn gezet, toegankelijk zijn. Hoe je dat doet, lees je in Toegankelijke documenten maken.
• “Te duur” is niet vanzelf een uitzondering. Soms mag een organisatie zeggen dat een eis een onevenredige last is: te zwaar in verhouding tot wat het oplevert. Daar zijn veel voorwaarden aan verbonden. Digitoegankelijk raadt aan om daarover altijd een jurist te vragen.

Wat zeg je tegen een collega of bezoeker

Tegen een directeur die opziet tegen het eerlijk opschrijven van problemen: “Mensen lopen nu al vast, of we het opschrijven of niet. Met een verklaring weten ze wat ze kunnen doen, en zien ze dat we eraan werken.”

Tegen een bezoeker die belt omdat iets niet werkt: “Fijn dat je het meldt. Ik regel het nu met je via de telefoon. En ik geef het door, zodat het op onze lijst komt.” Zet de melding daarna ook echt in je plan.

Vragen die vaak terugkomen

Welke versie van WCAG noem ik? Volgens de ACM wordt WCAG 2.2 niveau AA de nieuwe standaard, met 55 eisen. Dat gebeurt zodra de Europese Commissie de nieuwe versie van de Europese norm EN 301 549 officieel aanwijst. Dat werd verwacht op 16 december 2026. Tot die tijd gaat het onderzoek voor de overheid over de 50 eisen van WCAG 2.1 niveau A en AA. De ACM raadt aan nu al met WCAG 2.2 te werken. En volgens W3C voldoet wat aan WCAG 2.2 voldoet, ook aan 2.1. Laat je iets onderzoeken of bouwen, vraag dan om WCAG 2.2 niveau AA.

We hebben geen geld voor een onderzoek. Heeft een verklaring dan zin? Ja. Zeg eerlijk dat je zelf hebt gekeken, en wat je vond. Bezoekers weten dan waar ze aan toe zijn, en jij hebt een lijst om mee verder te gaan. Voor een overheidsorganisatie is het alleen een tussenstap, zie stap 8.

Meer weten

• Je website toegankelijk maken: het hele traject, van overzicht tot jaarlijkse controle.
• Toegankelijke documenten maken
• Checklist toegankelijke website: 20 punten om zelf na te lopen.
• Wat is WCAG?: de standaard, de niveaus en de regels in Nederland.
• De toegankelijkheidsverklaring bij Digitoegankelijk ↗: het model, de statussen en de invulassistent voor overheidsorganisaties.
• Toegankelijkheid van webwinkels en communicatiediensten bij de ACM ↗: de regels voor bedrijven.