Wat is e-health?

Wat is het

Nictiz omschrijft e-health als het gebruik van digitale informatie en digitale communicatie. Het doel is gezondheid en gezondheidszorg te ondersteunen of te verbeteren. De e staat voor elektronisch. Je ziet ook de schrijfwijze eHealth.

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) spreekt van digitale zorg. Daarvoor wordt volgens de IGJ ook het woord eHealth gebruikt.

Een paar voorbeelden:

• een app die helpt om je conditie te verbeteren;
• een online afspraak bij de huisarts;
• beeldbellen met je hulpverlener;
• thuismonitoring: je meet thuis iets, en je hulpverlener kijkt op afstand mee;
• online contact met lotgenoten, mensen in dezelfde situatie;
• een online omgeving waarin een mantelzorger kan aangeven wat de wensen zijn voor de zorg.

Ook voorkomen valt eronder, zegt Nictiz. Bijvoorbeeld een online hulpmiddel waarmee je je gezondheid in de gaten houdt.

In het sociaal werk gebruikt Movisie het woord sociale technologie. Dat zijn digitale hulpmiddelen die sociaal werkers gebruiken bij hun werk. Het verschil: sociale technologie helpt mensen hun eigen leven te organiseren, zorgtechnologie ondersteunt gezondheid en zorg. Een online plek waar mensen met schulden hulp krijgen, is sociale technologie. Een online behandeling in de geestelijke gezondheidszorg (ggz) is zorgtechnologie.

Op deze site zeggen we digitaal hulpmiddel: alles wat werkt op een telefoon, tablet of computer en mensen verder helpt. Dat kan ook iets zijn om samen over te praten, zoals het Reflectierad. Je draait aan een rad en krijgt een vraag over een deel van je leven.

Waarom het ertoe doet

Volgens Nictiz is e-health meer dan techniek. Het gaat om het doel dat je met de techniek wilt halen. E-health kan mensen bijvoorbeeld meer regie over hun eigen gezondheid geven.

Movisie noemt voordelen voor hulpvragers in het sociaal werk. Uit onderzoek naar online hulp blijkt dat mensen online actiever meedoen dan in een gesprek aan tafel. Ook hebben ze meer het gevoel dat ze zelf kiezen wanneer en hoe ze hulp krijgen. Bij een online plek voor mensen met schulden kun je anoniem beginnen. Dat maakt hulp vragen makkelijker, omdat mensen zich minder schamen, en zo zoeken ze eerder hulp.

Als hulpverlener kun je in elke fase van de begeleiding iets met een digitaal hulpmiddel:

• Kennismaken. Een eerste gesprek via video, als reizen lastig is.
• Samen plannen. Samen doelen opschrijven, zodat jullie er later op terug kunnen kijken.
• Tussen twee afspraken. Een oefening of een dagboek waar je cliënt zelf mee verder kan.
• Terugkijken. Samen zien wat er is veranderd, en wat er nog nodig is.

Niet iedereen doet digitaal mee

In 2023 had 83 procent van de mensen van 16 tot 75 jaar in Nederland digitale basisvaardigheden, volgens het CBS. Ongeveer 1 op de 6 dus niet. Uit onderzoek van de Universiteit Twente blijkt wie minder voordeel heeft van alles wat digitaal gaat. Dat zijn onder meer ouderen, mensen met een lager inkomen of een lagere opleiding, en mensen die moeite hebben met lezen en schrijven.

Er wordt volgens Pharos ook vaak ten onrechte aangenomen dat mensen die minder digitaal vaardig zijn, toch geen digitale hulp willen. Dan wordt het niet eens aangeboden. Vraag het dus altijd. Pharos raadt aan e-health altijd te combineren met echt contact met een hulpverlener. Lees meer in Wat is digitale inclusie?.

Wil je cliënt beter leren omgaan met computer en internet? Verwijs dan naar de bibliotheek, een taalhuis of vrijwilligers die daarbij helpen, zoals Pharos aanraadt. Online oefenen kan ook, bijvoorbeeld op Oefenen.nl, met taal, rekenen en computer en internet. Het staat in ons overzicht van hulpmiddelen van anderen.

Zo ziet het eruit in de praktijk

Een begeleider van een wijkteam gaat om de week op huisbezoek bij een vrouw die slecht ter been is. De begeleider stelt voor om de helft van de gesprekken via beeldbellen te doen. Eerst vraagt ze hoe de vrouw het liefst contact heeft, en ze laat op haar telefoon zien hoe beeldbellen eruitziet. De vrouw wil het proberen, als haar dochter de eerste keer helpt.

Na een maand kijken ze samen terug. Beeldbellen bevalt goed. Maar voor moeilijke onderwerpen wil ze haar begeleider aan tafel. Hoe je zo’n keuze stap voor stap maakt, lees je in Een digitaal hulpmiddel kiezen voor je cliënt.

Let op

• Nieuw is niet vanzelf goed. Nictiz haalde het woord nieuw bewust uit de omschrijving van e-health. Iets nieuws werkt niet automatisch beter. Volgens Nictiz heeft e-health voordelen en nadelen, en die zijn niet altijd wetenschappelijk bewezen.
• Een hulpmiddel vervangt het gesprek niet. Wil of kan iemand niet digitaal, zorg dan voor een andere weg, zoals bellen of een afspraak in het echt.
• Techniek kan uitvallen. Volgens de IGJ is afhankelijk worden van techniek een van de risico’s van digitale zorg. Spreek af wat je doet als het niet werkt, bijvoorbeeld dat je dan belt.
• Sommige apps zijn een medisch hulpmiddel. Helpt een app bij een diagnose of behandeling? Dan kan hij onder de regels voor medische hulpmiddelen vallen, en moet de maker zorgen dat de app veilig is. Stappentellers en andere apps voor sport of plezier vallen daar niet onder.
• Gezondheid is gevoelige informatie. Komen er gegevens over gezondheid in een app? Dan gelden extra privacyregels. De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) staat het gebruik van die gegevens alleen in bepaalde gevallen toe. Bijvoorbeeld als het nodig is om iemand zorg of hulp te geven. Lees De AVG in de hulpverlening.

Meer weten

• Een digitaal hulpmiddel kiezen voor je cliënt: welke vragen je stelt voordat je kiest.
• Een digitaal hulpmiddel invoeren in je team: hoe je het met je hele team gaat gebruiken.
• Voorbeelden van E-powerment zijn Moodnu, een app waarin je elke dag bijhoudt hoe je je voelt, en Adem, een ademhalingsoefening om even tot rust te komen.
• Met de Hulpmiddelwijzer zie je in drie korte vragen welke hulpmiddelen bij je passen. Of bekijk alle hulpmiddelen.