B1 dil düzeyi nedir?

Nedir

Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni (Hollandaca kısaltması: ERK), birinin bir dili ne kadar iyi bildiğini anlatır. Avrupa Konseyi bu metni 2001’de hazırladı, 2020’de de yenilenmiş bir sürümü çıktı. Altı düzey var, düşükten yükseğe:

• A1 ve A2: temel kullanıcı;
• B1 ve B2: bağımsız kullanıcı;
• C1 ve C2: yetkin kullanıcı.

ERK aslında birinin bir yabancı dili ne kadar iyi bildiğini anlatmak için yapıldı. Ama Hollanda devleti (Rijksoverheid) onu metinler için de kullanıyor. Bu durumda B1 düzeyinde bir metin şu demek: Hollandacayı B1 düzeyinde bilen biri bu metni anlar.

Her düzeyde birinin neler okuyabildiğini aşağıda bulursun (serbestçe çevrilmiş ve kısaltılmış):

Düzey	Neler okuyabilir
A1	Çok kısa, basit metinler, cümle cümle: tanıdık adlar, kelimeler ve kısa ifadeler.
A2	Tanıdık, somut konular hakkında kısa, basit metinler; çok sık kullanılan kelimelerle.
B1	Çoğunlukla gündelik hayattan ya da işten sık kullanılan kelimelerin olduğu metinler. Örneğin birinin yaşadıklarını, hissettiklerini ya da istediklerini anlatan kişisel bir mektup.
B2	Büyük ölçüde kendi başına, birçok türde metin; örneğin güncel konular hakkında yazılar. Daha az bilinen ifadeler zor olabilir.
C1	Kendi alanının dışında da uzun, karmaşık metinler; zor yerleri yeniden okuyabildiği sürece.
C2	Soyut ve karmaşık olanlar da dahil, neredeyse bütün metinler.

B1 düzeyindeki bir metni şunlardan tanırsın:

• açık bir başlık ve ara başlıklar;
• etken cümlelerle, örnekler veren bir anlatım;
• neredeyse herkesin bildiği gündelik kelimeler;
• kısa, açık cümleler.

Zor (C1)	Basit (B1)
betreffende (ilişkin)	over (hakkında)
verstrekken (temin etmek)	geven (vermek)
relevant (konuyla ilgili)	belangrijk (önemli)
prioriteit (öncelik)	voorrang (önce gelmek)

Anadili Hollandaca olan insanlar için başka düzeyler var, örneğin 1F ve 2F. 1F, A2’ye; 2F de B1’e denk gelir. İlkokulun son yılının (groep 8) sonunda bir öğrencinin en az 1F düzeyinde olması gerekir. Okuryazarlığı düşük olan insanlar da A2 ya da 1F düzeyindedir.

Neden önemli

Devlet kurumlarının ve şirketlerin birçok metni C1 düzeyinde yazılır. Pek çok insan bunu iyi anlayamaz. B1 düzeyinde yazarsan, dilin yetişkin okurların yaklaşık yüzde 80’i için fazla zor olmaz.

Eğitim düzeyi yüksek okurlar da genellikle B1’i tercih eder, çünkü daha kolay ve hızlı okunur, özellikle telefonda. Bu yüzden Rijksoverheid.nl’deki yeni metinler B1 düzeyinde, mümkün olan yerlerde de A2 düzeyinde yazılır.

B1 düzeyindeki bir metni okuyabilen bir danışan, neler kararlaştırıldığını sonra kendisi tekrar okuyabilir.

Örnek: tek bir mesaj, üç düzeyde

Bir mahalle ekibi (wijkteam), bir danışanın maaş bordrolarını istiyor. Aynı mesaj üç düzeyde şöyle:

• C1: ‘Teneinde je aanvraag in behandeling te kunnen nemen, verzoeken we je de benodigde bewijsstukken betreffende je inkomsten uiterlijk 15 november te overleggen.’ (Başvurunun işleme alınabilmesi amacıyla, gelirine ilişkin gerekli belgeleri en geç 15 Kasım tarihine kadar ibraz etmeni rica ederiz.)
• B1: ‘We hebben je loonstroken van de laatste 3 maanden nodig. Stuur ze voor 15 november. Dan kunnen we je aanvraag behandelen.’ (Son 3 ayın maaş bordrolarına ihtiyacımız var. Onları 15 Kasım’dan önce gönder. O zaman başvurunu değerlendirebiliriz.)
• A2: ‘Stuur ons je loonstroken.
  Het gaat om de laatste 3 maanden.
  Stuur ze voor 15 november.
  Dan kijken we naar je aanvraag.’ (Bize maaş bordrolarını gönder. Son 3 ayın bordroları. Onları 15 Kasım’dan önce gönder. Sonra başvuruna bakarız.)

C1’den B1’e çok şey değişiyor. Danışanının ne yapması gerektiği artık en başta. ‘Bewijsstukken betreffende je inkomsten’ (gelirine ilişkin belgeler) ‘loonstroken’ (maaş bordroları) oluyor. ‘Teneinde’ (amacıyla) ve ‘overleggen’ (ibraz etmek) gibi kelimeler çıkıyor. B1’den A2’ye cümleler daha da kısalıyor ve her cümle yeni bir satırda duruyor.

B1 sürümü çoğu danışana uyar. Birinin okumakta zorlandığını biliyorsan A2 sürümünü seç. Onu danışanınla birlikte gözden geçir, örneğin yanına bir maaş bordrosu fotoğrafı koyarak. Böyle resimleri nasıl seçeceğini Danışanını görsellerle desteklemek yazısında okuyabilirsin.

Dikkat et

• B1 fazla zorsa A2’yi seç. Okumakta zorlanan insanlar için B1 düzeyindeki bir mektup ya da broşür çoğu zaman yine de zordur. A2 düzeyi onlara daha uygundur. O zaman en önemli bilgiyi en üste koy, önemli olanı tekrarla, en fazla 10 kelimelik cümleler kur ve resim kullan. Daha fazlasını Düşük okuryazarlığı fark etmek ve konuyu açmak yazısında okuyabilirsin.
• Metnin düzenine, tonuna ve görünüşüne de bak. Metninin işe yarayıp yaramadığını bunlar da belirler. Bu yüzden metnini, onun için yazıldığı birine okut.
• Bir ölçüm programının söylediğini kendin değerlendir. Bir metnin dil düzeyini ölçen programlar var, ama verdikleri sonuç bir tahmindir. Bir metin kâğıt üzerinde B1 olup yine de işe yaramayabilir, örneğin en önemli bilgi en altta durduğu için.
• Bir web sitesinde okuma düzeyiyle ilgili şarta da bak. Bu şart WCAG’de yer alır. WCAG (Web Content Accessibility Guidelines), erişilebilir web siteleri için uluslararası yönergelerdir. Bir metin, yaklaşık dokuz yıl okula gitmiş birinin okuyabileceğinden daha mı zor? O zaman yanına ek bir açıklama ya da daha kolay bir sürüm gerekir: örneğin daha basit bir dille yazılmış bir özet, resimler ya da semboller, ya da sesli bir sürüm. Bu şartın adı ‘3.1.5 Okuma düzeyi’. En yüksek düzey olan AAA’ya aittir; zor kelimeler (3.1.3 Alışılmadık kelimeler) ve kısaltmalar (3.1.4 Kısaltmalar) hakkındaki şartlar da öyle. Daha fazlasını Anlaşılabilir: açık dil ve öngörülebilir sayfalar yazısında okuyabilirsin.

Daha fazla bilgi

• Danışanların için B1 düzeyinde yazmak: on adımda, örneklerle.
• B1 düzeyinde bir metin için kontrol listesi: metnini gözden geçirmek için maddeler.
• WCAG nedir?