Taslak — henüz gözden geçirilmedi
Bu çeviri henüz kontrol edilmedi. İçinde hâlâ hatalar olabilir.
Erişilebilirlik beyanında web sitenin ya da uygulamanın engelli kişiler için ne kadar iyi çalıştığını, neyin henüz iyi gitmediğini ve bunu ne zaman çözeceğini anlatırsın. Devlet kurumları böyle bir beyan yayımlamak zorunda, internetten bir şey satan birçok şirket de öyle. Başka kurumlar da isterse bir beyan yayımlayabilir. Bu rehber, beyanda neler yazdığını ve beyanı nasıl hazırlayacağını anlatır.
Erişilebilirlik beyanı (Hollandaca: toegankelijkheidsverklaring), web sitende bir sayfadır. Bu sayfada web sitenin ya da uygulamanın engelli kişiler için ne kadar iyi çalıştığını anlatırsın. Neyin zaten iyi gittiğini, neyin henüz gitmediğini ve bunu ne zaman çözeceğini yazarsın. Bir yerde takılan birinin seninle nasıl iletişime geçebileceğini de söylersin.
Beyan bir kalite belgesi değildir: İçinde henüz çalışmayan şeyler de yazar.
Bu rehber beyanın kendisiyle ilgili. Web siteni nasıl erişilebilir yapacağını Web siteni erişilebilir yapmak yazısında okuyabilirsin.
Engelli ziyaretçiler beyanda neyin çalıştığını ve neyin çalışmadığını okur. Diyelim ki biri ekran okuyucuyla, yani sayfayı sesli okuyan bir yazılımla çalışıyor. Beyanda başvuru formunun henüz iyi çalışmadığını ve başka bir yoldan nasıl başvurabileceğini okuyor. O zaman formu önce kendisi denemek zorunda kalmaz.
Kurumun için bu, hesap vermenin bir yoludur. Bir devlet kurumu beyanıyla hem denetim kurumlarına hem de web sitesini kullanan insanlara hesap verir.
Aşağıda kuralların ne dediği yazıyor. Bir kuralın kurumun için geçerli olup olmadığından emin değilsen Digitoegankelijk’e (Hollanda devletinin dijital erişilebilirlik bilgi sitesi), Tüketici ve Piyasa Kurumu ACM’ye (Autoriteit Consument & Markt) ya da bir hukukçuya sor.
Zorunlu bir beyan olmasa da Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (engellilik ya da kronik hastalık nedeniyle eşit muamele yasası) geçerlidir. Bu yasaya göre mal ve hizmet sunanlar, kendileri için çok ağır olmadıkça, sunduklarını adım adım daha erişilebilir yapmak zorunda. Ayrıca engelli biri, hizmetini yine de kullanabilmek için makul bir düzenleme isteyebilir. Beyan, ikisini de nasıl ele aldığını gösterir.
Devletin modeli ile W3C’nin tavsiyesi birbirine benzer. W3C, erişilebilir web siteleri için uluslararası şartlar olan WCAG’nin arkasındaki kuruluştur. Bir beyanda şu bölümler olmalı:
Beyanın neyi kapsadığını belirle. Web sitene ait her şeyin listesini yap: sayfalar, formlar, PDF’ler, videolar, bir danışan portalı. Ziyaretçi için birbirine ait olan web adreslerini tek bir beyana koy. Birbiriyle ilgisi olmayan adreslerin her biri kendi beyanını alır.
Önce kendin hızlı bir kontrol yap. Erişilebilir web sitesi kontrol listesini baştan sona gözden geçir. En önemli görevini, örneğin başvurmayı, yalnızca klavyeyle dene. Klavye testi bunda sana yardım eder. Renklerini Renk gözlüğü ile kontrol et. Her sorunun yanına nerede olduğunu ve ziyaretçinin o yüzden neyi yapamadığını yaz.
Gerekiyorsa ya da mümkünse tam bir denetim yaptır. Kendi kontrolün çok şey bulur, ama her şeyi değil. Devlet kurumları için yalnızca W3C’nin WCAG-EM yöntemine göre yapılan bir denetim geçerlidir. Böyle bir denetimde bütün bölümler ve bütün içerik türleri incelenir, PDF’ler ve giriş gerektiren sayfalar da. Devlet için geçerli WCAG sürümünün A ve AA düzeyindeki bütün şartları da incelenir: WCAG 2.1’de 50, WCAG 2.2’de 55 şart. Böyle bir denetim en fazla üç yıl geçerlidir. Yani yalnızca tekniği ya da yalnızca içeriği incelemek yetmez. Devlet kurumu değil misin? O zaman bu, hedeflemek için iyi bir ölçü.
Neyin çalışıp neyin çalışmadığını sade bir dille yaz. Ziyaretçinin neyi fark ettiğini anlat. “Başvuru formu yalnızca klavyeyle doldurulamıyor” cümlesi, “2.1.1 başarı ölçütü karşılanmıyor” cümlesinden daha çok şey söyler, çünkü teknik ve hukuki dil birçok okurun kafasını karıştırır. B1 düzeyinde yaz; bunun için B1 düzeyinde yazmak yazısına bak.
Ne yapacağını, ne zaman yapacağını ve bu arada neyin mümkün olduğunu söyle. Tutabileceğin bir tarih ver. Birinin şimdiden ne yapabileceğini de söyle: aramak, e-posta göndermek ya da gelmek. Örneğin: “Başvuruyla ilgili videonun henüz altyazısı yok. En geç 1 Şubat 2027’de altyazı eklenecek. O zamana kadar açıklama videonun altında yazılı olarak da var.”
Gerçekten yanıt veren bir ekibin e-posta adresini ve telefon numarasını ekle, kaç iş günü içinde yanıt verdiğini de yaz. Biri bir şey çalışmadığı için ararsa, işini telefonda o kişiyle birlikte hallet ve bildirimi sonra planına ekle.
Yetkili birine imzalat. Beyanı bir müdüre ya da yöneticiye okut ve onaylat. Böylece kurum neyi vaat ettiğini bilir ve iyileştirmelerin gerçekten yapılmasını sağlayan biri olur.
Beyanı normal bir sayfa olarak yayımla. Sayfanın altındaki bölüme (footer) bir bağlantı koy, böylece beyan her sayfadan bulunur. Ayrıca tahmin edilebilir bir adres seç, örneğin jouwwebsite.nl/toegankelijkheid. Devlet kurumları beyanı toegankelijkheidsverklaring.nl’deki doldurma yardımcısında (invulassistent) hazırlar ve sonra erişilebilirlik etiketini web sitelerine koyar. Hizmetin şirketler için olan kuralların kapsamına mı giriyor? O zaman metni bir ses kaydı olarak da sun.
Güncel tut. Beyanı en az yılda bir ve her büyük değişiklikten sonra güncelle. A ya da B statüsündeki devlet kurumları için bu her yıl zorunludur ve bir ilerleme görülmelidir. Bir devlet kurumunun henüz tam bir denetimi yoksa ama bunu altı ay içinde yaptıracaksa, beyan C statüsü alır. Bu statü yalnızca altı ay geçerlidir. Bundan sonra hâlâ denetim yoksa, beyan otomatik olarak D statüsüne geçer ve kurum yasaya uymamış olur.
Erişilebilirlik beyanı hazırla aracıyla 4. ve 5. adımları kâğıda dökersin. Kurumunun adını yazarsın ve yirmi iyileştirmeden zaten yaptıklarını işaretlersin; örneğin görsellere açıklama, anlaşılır başlıklar, yeterli kontrast ve yalnızca klavyeyle kullanım. Hollandaca bir PDF alırsın, içinde iki liste olur: zaten yaptıkların ve üzerinde daha çalışacakların.
Bilmekte fayda var:
Hangi WCAG sürümünü yazayım? Şimdiden WCAG 2.2 AA düzeyiyle çalışmak akıllıca, çünkü buna uyan 2.1’e de uyar. Bir şey denetletiyor ya da yaptırıyorsan 2.2’yi iste. Avrupa Komisyonu EN 301 549 standardının yeni sürümünü resmî olarak belirleyene kadar, devlet için yapılan denetim hâlâ WCAG 2.1’in A ve AA düzeyindeki 50 şartını kapsar. Bunun ne zaman olmasının beklendiğini WCAG nedir? yazısında okuyabilirsin.
Denetim için paramız yok. Bir beyanın yine de anlamı var mı? Evet. Kendin baktığını ve ne bulduğunu dürüstçe söyle. Böylece ziyaretçiler ne bekleyeceklerini bilir, sen de üzerinde çalışmaya devam edeceğin bir liste elde edersin. Bir devlet kurumu için bu yalnızca bir ara adımdır; 8. adıma bak.
Oluşturucu
Kurumunun web sitesini erişilebilir yapmak için neler yaptığını ve daha neler yapması gerektiğini sırala. Sade Hollandacayla yazılmış basit bir beyanı PDF olarak alırsın. Kamu kurumları için ayrı, resmî bir model geçerli.
Web sitesi testi
Kendi web siteni yalnızca klavyeyle test et. Her biri WCAG 2.2'deki bir şarta bağlı on kısa adım, neyin çalışıp neyin çalışmadığını gösterir; her noktada bir ipucu var.
Renk kontrolü
Renk körü birinin renklerini ya da bir resmi aşağı yukarı nasıl gördüğünü gör ve metninin WCAG’ye göre yeterli kontrastı olup olmadığını kontrol et.
Metin kontrolü
Hollandaca metninin kolay okunup okunmadığını kontrol et. Uzun cümleleri ve zor kelimeleri, yanlarında daha kolay bir kelimeyle görürsün.
Bir mektup, broşür ya da PDF, insanlar onu ekran okuyucuyla, telefonda ya da okumakta zorlansalar da okuyabiliyorsa erişilebilirdir. İşin çoğunu kelime işlemcinde zaten halledersin: gerçek başlıklarla, alternatif metinlerle, yeterli kontrastla ve anlaşılır bir dille. Sonra dosyayı kontrol eder, doğru şekilde PDF olarak kaydeder ve belgeyi kimin için hazırladıysan ona okutursun.
Erişilebilir bir web sitesini herkes kullanabilir: iyi göremeyen, fare kullanmayan ya da okumakta zorlanan kişiler de. İşe bir liste çıkararak ve ilk kontrolü kendin yaparak başlarsın. Sonra siteyi test ettirir, web geliştiricinle ve tedarikçilerinle anlaşmalar yapar ve her yıl siteyi güncel tutarsın.
Algılanabilir, WCAG'nin ilk ilkesidir. Web sitendeki bütün bilgiler herkese ulaşmalı, az gören ya da az duyan kişilere de. Örneğin görsellere eklenen metin, videolarda altyazı, yeterli kontrast ve büyütebildiğin metin bu ilkeye girer.
Bir fikrin varsa, bir şey eksikse ya da bir aracı ekibinle denemek istiyorsan bize mesaj gönder. Konuyu birkaç cümleyle anlat. Her şeyi okuyoruz ve bu seni hiçbir şeye bağlamaz.