Taslak — henüz gözden geçirilmedi
Bu çeviri henüz kontrol edilmedi. İçinde hâlâ hatalar olabilir.
WCAG, erişilebilir web siteleri ve uygulamalar için uluslararası standarttır. Şartlar üç düzeye ayrılır: A, AA ve AAA. Genelde AA düzeyi istenir ve en yeni sürüm WCAG 2.2'dir. Burada bir şartın nasıl kurulduğunu, şartlara uymanın ne demek olduğunu ve Hollanda'daki kuralların ne istediğini okursun.
WCAG, Web Content Accessibility Guidelines sözcüklerinin kısaltmasıdır: erişilebilir web içeriği için yönergeler. 1999’dan beri dijital erişilebilirliğin uluslararası standardıdır. Onu World Wide Web Consortium (W3C) yönetir. WCAG web siteleri için yazıldı, ama şartlarını uygulamalar, yazılımlar ve belgeler için de kullanabilirsin.
WCAG’nin katmanları var:
Kontrast şartı olan 1.4.3’e bakalım: metnin arka plana göre kontrastı en az 4,5:1’dir. Bu oran 1:1 (hiç fark yok) ile 21:1 (beyaz üstüne siyah) arasındadır. İstisnalar var: büyük metin için 3:1 yeterli. Sadece süs olan ya da bir logonun içindeki metnin bu şarta uyması gerekmez. Renk gözlüğü iki renk için bu oranı hesaplar.
Her şartın teknikleri de var: şarta uymanın yolları. Bunlar zorunlu değil, çünkü sadece şartın kendisi sayılır.
WCAG 2.2’de 86 başarı ölçütü var. AA düzeyi için bunların 55’ine uyarsın: 31’i A düzeyinde, 24’ü AA düzeyinde.
Şartlara uymak bütün bir sayfa için geçerlidir: bir bölümü atlayamazsın, küçük ekrandaki görünüm de sayılır. Bir iş birden fazla sayfadan mı oluşuyor, örneğin üç adımlı bir başvuru? O zaman adımların her biri şarta uymalı.
WCAG 2.2, 5 Ekim 2023’te yayımlandı ve 12 Aralık 2024’te güncellendi. 9 yeni başarı ölçütü eklendi ve bir şart kaldırıldı: doğru kurulmuş kodla ilgili 4.1.1 (Sağlam yazısına bak). WCAG 2.2’ye uyan bir web sitesi, 2.1 ve 2.0’a da uyar.
Yeni şartlardan altısı A ya da AA düzeyinde:
Son üçü en çok bilişsel engeli olan insanlara yardım eder.
Bir WCAG 3 gelecek, ama şimdilik bitmemiş bir taslak. Standart olması büyük ihtimalle birkaç yıl daha sürecek ve ondan sonra da WCAG 2 yıllarca geçerli kalacak. Yani WCAG 3’ü beklemene gerek yok.
Hollanda’da yaklaşık 4,5 milyon kişinin bir engeli ya da kronik hastalığı var. WCAG’nin şartlarıyla, web sitenin onlar için erişilebilir olup olmadığını test edebilirsin. “WCAG 2.2, AA düzeyi” istersen, web geliştiricin ne demek istediğini bilir ve bir denetçi bunu kontrol edebilir.
Hukuki tavsiye vermiyoruz. Ana hatlarıyla durum şöyle:
WCAG’nin hangi sürümünün geçerli olduğu, EN 301 549’un sürümüne bağlı. 2021 sürümü WCAG 2.1’e gönderme yapar. 2 Eylül 2026’da WCAG 2.2’yi içeren yeni bir sürüm yayımlandı. Avrupa Komisyonu bu sürümü resmî olarak kabul ettiğinde, sürüm geçerli olur. Bunun 16 Aralık 2026’da olması bekleniyor. Şimdiden WCAG 2.2 ile çalışabilirsin, çünkü böylece 2.1’e de uymuş olursun.
Ekibin için bir danışan portalına teklif istiyorsun. Bir tedarikçi şöyle yazıyor: “WCAG 2.1, A düzeyine uygundur.” Diğeri: “WCAG 2.2, AA düzeyine uygundur, denetim raporu ektedir.”
A düzeyi sadece temeldir. Kontrast ve yakınlaştırma AA düzeyinin şartları, yani ilk tedarikçi bunlar hakkında hiçbir şey söylemiyor. Ayrıca WCAG 2.1’de giriş yapma ve iki kez doldurmama ile ilgili şartlar henüz yok, oysa bir portal için bunlar önemli. O zaman ilk tedarikçiye, portalın WCAG 2.2 AA düzeyine de uyup uymadığını sor ve bir rapor iste. İkincisinin raporunda, giriş yapmanın ve bütün kayıt sürecinin de incelenip incelenmediğine bak.
Oluşturucu
Kurumunun web sitesini erişilebilir yapmak için neler yaptığını ve daha neler yapması gerektiğini sırala. Sade Hollandacayla yazılmış basit bir beyanı PDF olarak alırsın. Kamu kurumları için ayrı, resmî bir model geçerli.
Renk kontrolü
Renk körü birinin renklerini ya da bir resmi aşağı yukarı nasıl gördüğünü gör ve metninin WCAG’ye göre yeterli kontrastı olup olmadığını kontrol et.
Bir mektup, broşür ya da PDF, insanlar onu ekran okuyucuyla, telefonda ya da okumakta zorlansalar da okuyabiliyorsa erişilebilirdir. İşin çoğunu kelime işlemcinde zaten halledersin: gerçek başlıklarla, alternatif metinlerle, yeterli kontrastla ve anlaşılır bir dille. Sonra dosyayı kontrol eder, doğru şekilde PDF olarak kaydeder ve belgeyi kimin için hazırladıysan ona okutursun.
Erişilebilirlik beyanında web sitenin ya da uygulamanın engelli kişiler için ne kadar iyi çalıştığını, neyin henüz iyi gitmediğini ve bunu ne zaman çözeceğini anlatırsın. Devlet kurumları böyle bir beyan yayımlamak zorunda, internetten bir şey satan birçok şirket de öyle. Başka kurumlar da isterse bir beyan yayımlayabilir. Bu rehber, beyanda neler yazdığını ve beyanı nasıl hazırlayacağını anlatır.
Erişilebilir bir web sitesini herkes kullanabilir: iyi göremeyen, fare kullanmayan ya da okumakta zorlanan kişiler de. İşe bir liste çıkararak ve ilk kontrolü kendin yaparak başlarsın. Sonra siteyi test ettirir, web geliştiricinle ve tedarikçilerinle anlaşmalar yapar ve her yıl siteyi güncel tutarsın.
Bir fikrin varsa, bir şey eksikse ya da bir aracı ekibinle denemek istiyorsan bize mesaj gönder. Konuyu birkaç cümleyle anlat. Her şeyi okuyoruz ve bu seni hiçbir şeye bağlamaz.