Wikken en wegen

Zo werkt het

1. Kies wat voor keuze het is: iets wel of niet doen (Zal ik …?) of kiezen tussen twee dingen. Schrijf je vraag op, of geef de twee dingen een naam.
2. Schrijf de voordelen en de nadelen op. Eén punt per regel. Met ‘Voeg een voordeel toe’ krijg je een nieuwe regel.
3. Kies bij elk punt hoe zwaar het voor jou weegt: klein, middel of groot.
4. Bij Zo weegt het zie je een weegschaal. De zwaarste kant zakt een klein beetje. Eronder staat in woorden wat de weegschaal laat zien.
5. Denk na over de vraag Wat zegt je gevoel? Met ‘Druk af’ zet je alles op papier. Met ‘Kopieer de tekst’ kun je het plakken in een mail of een verslag.

De weegschaal kiest niet voor je

De weegschaal telt alleen wat je hebt opgeschreven, en hoe zwaar je het vond. Eén groot voordeel kan meer betekenen dan drie kleine nadelen. Dat bepaal jij, met klein, middel en groot.

Niet alles past in een lijstje. Misschien laat de weegschaal de ene kant zien, en voel je dat je iets anders wilt. Dat is ook belangrijk om te weten. Kijk dan wat je nog niet hebt opgeschreven, of praat erover met iemand die je vertrouwt.

Samen of alleen

In een gesprek zet je het scherm tussen jullie in, zodat jullie allebei meekijken. Laat de ander zelf de punten bedenken en kiezen hoe zwaar ze wegen. Als hulpverlener help je met vragen, zoals: Wat is er nog meer? Wat maakt dit punt zo groot? En wat zegt je gevoel?

Alleen kan ook. Neem er de tijd voor en kijk er een dag later nog eens naar. Misschien bedenk je dan nieuwe punten, of weegt iets anders dan je eerst dacht. Druk het af of kopieer de tekst, want de pagina onthoudt niets.

Waar het vandaan komt

Hulpverleners bespreken voor- en nadelen bijvoorbeeld bij motiverende gespreksvoering. Dat is een manier van praten over veranderen. Het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ) beschrijft dat je dan samen de voor- en nadelen bekijkt van hoe het nu is en hoe het zou kunnen worden. Twijfel hoort daarbij: iets wel willen, en eigenlijk ook niet. De hulpverlener laat de ander zelf tot inzicht komen.

De weegschaal, de maten klein, middel en groot en de vragen hebben we zelf bedacht.

Goed om te weten

• Een punt telt pas mee als je er iets bij schrijft. Een lege regel doet niets.
• Per keuze passen 8 voordelen en 8 nadelen. Dan past alles op de weegschaal. Eén keuze past op één A4. Kies je tussen twee dingen en schrijf je veel op? Dan worden het twee bladzijden.
• Wissel je tussen ‘iets wel of niet doen’ en ‘kiezen tussen twee dingen’? Dan blijft wat je schreef gewoon staan.
• Nog niets ingevuld? Met ‘Druk af’ krijg je dan een leeg werkblad, om met de hand in te vullen.
• Alles werkt met het toetsenbord. Klein, middel en groot kies je met de pijltjestoetsen.
• Gaat je keuze over je gezondheid, geld of een regeling? Vraag dan ook iemand die er verstand van heeft. Bijvoorbeeld je huisarts over je gezondheid, of een hulpverlener over geld of een regeling.

Bron

• Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ), Gesprekstechnieken & oplossingsgericht werken (pdf) (externe website), bijlage van oktober 2023. Over motiverende gespreksvoering. Gelezen op 30 september 2026.