Yapı kontrolü

Nasıl çalışır

1. Kontrol etmek istediğin sayfayı tarayıcında aç. Sayfaya sağ tıkla ve ‘Sayfa kaynağını görüntüle’ seçeneğini seç. Edge, Chrome ve Firefox’ta Ctrl+U ile de olur. Mac’te bu Cmd+Option+U.
2. Hepsini kopyala (önce Ctrl+A, sonra Ctrl+C) ve kutuya yapıştır.
3. ‘HTML kodunu kontrol et’ düğmesine bas.
4. Sonucu oku. Her bölümde neyin eksik olduğunu, nerede olduğunu, neden önemli olduğunu ve nasıl çözeceğini görürsün. Başlıkları, içindekiler tablosu gibi girintili bir liste olarak görürsün.
5. Sayfanı düzelt ve yeniden kontrol et. Sonucu saklamak ya da birine göndermek mi istiyorsun? Aracın üstündeki Yazdır düğmesini seç.

Elinde sayfa yok mu? ‘Bir örnek dene’ düğmesini seç. Kontrolün kurgusal bir sayfayla ne yaptığını görürsün.

Kontrol neye bakar

• Dil, sayfa başlığı ve ana içerik. Sayfada dil belirtilmiş mi, sayfanın bir başlığı var mı, bir main öğesi var mı? Kontrol bunlara yalnızca tüm sayfayı yapıştırdığında bakar.
• Başlıklar. Başlıkları liste olarak görürsün. Kontrol atlanmış bir seviyeyi, h1 başlığı olmayan ya da birden fazla h1 başlığı olan bir sayfayı ve metni olmayan başlıkları bildirir.
• Görseller: alternatif metni olmayanlar ya da alternatif metni pek bir şey söylemeyenler, örneğin bir dosya adı.
• Bağlantılar: metni olmayanlar ya da ‘buraya tıkla’ veya ‘devamını oku’ gibi belirsiz bir metni olanlar.
• Düğmeler: adı olmayanlar, örneğin yalnızca simgesi olan bir düğme.
• Form alanları: etiketi olmayanlar ya da alanda yalnızca örnek metin olanlar.

Her noktanın yanında WCAG’deki numarası var. WCAG, erişilebilir web siteleri için uluslararası yönergedir. Daha fazlasını mı öğrenmek istiyorsun? WCAG nedir yazısını oku.

Bir nokta ne kadar ciddi?

Her noktanın kelimelerle yazılmış bir etiketi var:

• WCAG’ye uymuyor: bu değişmeli.
• Kendin bak: yerine bağlı. Çevresindeki cümle bağlantının nereye gittiğini söylüyorsa ‘devamını oku’ da uygun olabilir. Kontrol bunu değerlendiremez.
• İyi alışkanlık: WCAG’nin kesin bir şartı değil, ama W3C bunu önerir. Örneğin bir başlık seviyesini atlamamak.

Hızlı bir kontrol, tam bir test değil

Kontrol yalnızca HTML kodunu okur. Sayfanın nasıl göründüğünü, CSS ve JavaScript’in ne yaptığını, sayfanın klavyeyle kullanılıp kullanılamadığını ve renklerin yeterli kontrastı olup olmadığını görmez. Alternatif metin olup olmadığını görür, ama metnin görsele uyup uymadığını görmez.

Kontrol hiçbir şey bulmadı mı? Bu, sayfanın mutlaka erişilebilir olduğu anlamına gelmez. Tam bir test için WCAG’nin tüm şartlarını (başarı ölçütlerini) tek tek kontrol edersin ya da bunu bir erişilebilirlik uzmanına yaptırırsın.

Test etmeye devam et:

• Klavye testi: web siten yalnızca klavyeyle çalışıyor mu?
• Renk gözlüğü: metnin arka plan üzerinde iyi okunuyor mu?
• Alt metin yardımcısı: bir görselin alternatif metnine ne yazarsın?
• Web siteni erişilebilir yapmak: nereden başlarsın?
• Erişilebilir web sitesi kontrol listesi: hepsi bir arada.

Kendin kontrol et

Kontrol çalışmıyor mu ya da elle yapmayı mı tercih ediyorsun? Şöyle de olur:

1. Sayfa kaynağını aç (sağ tıkla, ‘Sayfa kaynağını görüntüle’). Ctrl+F ile aşağıdaki parçaları ara.
2. <html ara: bir dil yazıyor mu, örneğin lang="tr"? <title ara: sayfa başlığı sayfanın ne hakkında olduğunu söylüyor mu? <main ara: var mı?
3. <h1, <h2 ve devamını ara. Başlıkları, önlerine seviyelerini yazarak kâğıda alt alta yaz. Tek bir h1 var mı? Seviye her seferinde yalnızca bir adım mı iniyor?
4. <img ara: her görselin bir alt özniteliği var mı?
5. <a , <button ve <input ara. Her bağlantının metni nereye gittiğini söylüyor mu? Her düğme ne yaptığını söylüyor mu? Her form alanının bir etiketi var mı?

HTML kodun

HTML kodu kendi cihazında kalır. Kontrol tarayıcında yapılır ve HTML kodunu metin olarak okur. HTML içindeki script’ler çalışmaz, görseller ve diğer dosyalar yüklenmez. Hiçbir şey göndermiyoruz ve hiçbir şey kaydetmiyoruz. Sayfayı kapatırsan HTML kodu silinir.

Dikkat: sayfayı okuyan bir tarayıcı eklentisi, örneğin bir yazım yardımcısı, yapıştırdığını görebilir. Bu eklenti bu sayfanın dışındadır. Giriş yaptığın bir sayfayı mı kontrol ediyorsun? O zaman HTML kodunda senin ya da danışanların bilgileri olabilir. Bu durumda sayfanın herkese açık hâlini kontrol etmen daha iyi.

Kaynaklar

Her noktadaki açıklama WCAG 2.2'ye ve W3C’nin açıklamalarına dayanır. 30 Eylül 2026'da okundu.

• WCAG 2.2, Hollandaca çeviri (başka bir web sitesi)
• Headings (W3C WAI, Page Structure Tutorial) (başka bir web sitesi)
• Decorative Images (W3C WAI, Images Tutorial) (başka bir web sitesi)
• Understanding Success Criterion 2.4.4: Link Purpose (In Context) (başka bir web sitesi)
• Labeling Controls (W3C WAI, Forms Tutorial) (başka bir web sitesi)
• Form Instructions (W3C WAI, Forms Tutorial) (başka bir web sitesi)